BISIBIS

Balak, Inigmat, Sugilanon, ug Inigat sa Bisdak (BISIBIS).

Wednesday, March 08, 2006

SUGILANON ni Josua Cabrera


SESYON

(3rd Prize, 2005 Don Carlos Palanca Memorial Awards for Cebuano Fiction)

Ang lawas sa usa ka babaye.

Mao kini ang hulagway nga nagsige og patim-aw sa handurawan ni Noli. Way adlaw nga di siya magpakli-pakli sa iyang sketch pad sulod sa iyang studio nga iya ra sad nga kwarto. Napuno na ang iyang sketch pad sa mga hubo nga dibuho sa usa kababaye. Bisan sa nagtuyok nga aso gikan sa iyang sigarilyo nga migabon sa iyang nawong, tungod sa kabaga sa badlis sa iyang lapis, klaro lang gihapon ang mga kurba sa iyang modelo. Nakatingsi si Noli nagtan-aw sa iyang mga dibuho. Iyang nahinumdaman ang iyang kasinatian uban sa maong babaye samtang sila nagdrowing sesyon.

“Unsa to’y imong ngalan?”

“Lilian.”

“Robert akong ngalan.” Igo lang mitando si Lilian. Nagpanglingiw ang nawong. Di katutok ni Noli.
Niining tungora, balik kang Noli, nag-inusara siya sa iyang lawak, nilutaw ug nitabon og hinayhinay ang buhi ug hubong lawas ni Lilian sa drowing ni Noli diha sa sketch pad. Nagpadayon ang iyang paghanduraw.

“Paspasi ha,”matud ni Lilian dungan sa pakbukhad sa iyang tualya nga gitapis sa iyang lawas.
Natulala kadali si Noli nga nagtan-aw sa porma ni Lilian. Nakatulon siya sa iyang kaugalingong laway. Kalit lang pud siyang nakatawa dihang iyang nakita ang Mickey mouse nga tatoo babaw sa pusod ni Lilian.

“Cute, no?” Nikatawa si Lilian nga nagtan-aw sa iyang pusod.

“Tangtanga kuno nang imong relo, bi. Medyo sagabal da.”

“Daghana sad nimo’g arte, uy. Mao na lang ni nabilin sa akong lawas imo pa gyung ipakuha.“Hmmm...kadali.”

“Takilid gamay, gamay lang, atubang sa suga.”

“Ngano man, bati ko’g nawong?”

“Paghilom diha.” Nitingsi si Noli, “Itakilid gamay imong nawong. Ok kana, yes, perfect, ayaw’g lihok.”

“Paspasi ha, hawoy baya.”

Maayong moposing si Lilian, tanang angolo, proporsyon ug postura sa iyang lawas nga gihangop sa mga anino ug ang gamay’ng kahayag sa iyang palibot, kopya kaayo ni Noli. Wala’y pilok-pilok si Noli nga nagsunod sa dagan sa mga anino nga gasubay sa mga kana-kanal sa liog ni Lilian paubos sa walog sa nagkurbang dughan padailos patalikod hangtud sa iyang nag-ukdong sampot. Sa kahuyang sa nawong ni Lilian ug sa kisdap sa iyang kalimutaw, molutaw ang iyang pagkasiya, ug dili lang tuyuon ni Noli nga maporma niya ang mga detalye nga nahiluna sa lawas ni Lilian ngadto sa usa ka sugilanon nga puno sa mga misteryo ug tanghaga. Nganong sakit paminawon ang iyang katawa? Kuha kaayo ni Noli ang kangitngit nga nagtabon sa mga tilimad-on sa ngilit-ngilit nga bahin ug ang kanawkanaw sa iyang lawas nga sa kahayag gihatagan og kahulogan ug utlanan. Buhi kaayong tan-awon ang iyang bayhon bisan og medyo wiris-wiris lang pagkabuhat. Paspas pa sa orasan ang kamot si Noli. Gani, mga singko minutos lang maporma na niya ang iyang gidibuho ug sa usa lang kagabii hapit niya mapuno iyang bag-ong sketch pad. Mitan-aw si Noli sa iyang relo. Mga alas dos na sa kadlawon, nahuman ilang sesyon.

“Medyo taas-taas ta’g agi ron, dah. Ok, pahuway sa.”

“Hahay, at last nahuman ra jud. Binhura baya sa akong paa.”Nibarug si Lilian dayo’g punit sa tualya diha sa katre ug gitapis sa iyang lawas.

Niduol si Lilian ni Noli nga nagtiwas sa iyang katapusan nga drowing.

“Hala, nindot lagi. Ako na?”

“Suma, ikaw ba. Ganahan ka? tagaan tika’g usa.”

“Sige ba.”

“Ako sa lang ning pilian, ugma na lang, ha.” Gisira ni Noli ang sketch pad dayon butang sa lamesa. “Tan-awa, o!”

Gidunol ni Noli ang sketch pad ngadto kang Lilian. Hinay niyang gipakli ang matag pahina sa sketch ug naugbok ang iyang panan-aw sa mga drowing ni Noli. Sa likod ni Lilian, nag-apong si Noli, nag-aninaw sa nag-amag niyang abaga.

“Nindota nimo modrowing, no. Tudloi ko ani, bi.”

“Sige ba, sunod nimong ari, tagaan tika’g sketch pad ug lapis. Ako na
sa’y imong drowingon nga maghubo.” Nitingsi si Noli.

“Yaks, Bitaw, no. Kaluod baya nimo.”

Gidunolan niya si Lilian og lima ka gatos.

“Pag-ilis na. Kadali, diay gatos o, pang-snacks.”

“Salamat, ha.” Nagdali-dali og ilis si Lilian dayo’g halok sa aping ni Noli ug padulong na unta ng molakaw.

“Yuna, nakapanihapon na ba ka?”

“Mana, pamahaw, wala pa.” Nitingsi si Lilian.

“Uhm, naa ba baya koy giluto nga humba gabii, daghan pa to.”

“Imo kong pakan-on og humba?!”

“Ngano, di ka ganahan og humba?”

“Haha, kayasa nimo, kalami ana. Lami pa na’s lansyaw nga tibuok!”

“Hehe...na, naog ta, may ta’g wa pa mapan-os tong bahaw, da.” Nagdungan sila’g naog sa hagdanan ug nidritso sa kusina.

“Asa diay imong asawa?”

“Nge, simbako ka! Minyo na diay ko tan-awon?”

“Ikaw ra usa diri?”

“Naa man ko’y kauban diri. Nanguli pa’s probinsiya.”

“Bakla ka?”

“Pesti na ni, lips-tolipon ta nuon ka ron.” Tubag ni Noli samtang nag-abli sa takob sa rice cooker.

“Aw, ok pa. Wa pa mapan-os.”

“Wa lagi ko nimo kayata?”

“Ang-ang, di man na akong tuyo nimo.”

“Wa ka utgi?” Nikatawa si Lilian nga nagtabon sa iyang baba.

“Buang, unsa’y wa... lingkod diha kay tingali’g lansiaong tibuok imong makaon karon, dili humba.” Tubag ni Noli human niya’g tak-an sa kalderong gisudlan sa humba.
Huma’g init ni Noli sa humba, iya dayon kining gisukad, gibutang sa lamesa diin si Lilian naghulat nga linkod, nanghuy-ab. Gikuha ni Noli ang rice cooker ug gibutang sa lamesa.

“Kadali, kuha sa ko’g suka. Kaon na lang diha. Ganahan ka’g kape? ”

“Sure. Wa man kaha na’y lumay?” Nikatawa si Lilian.

“Hala ka, taga-Siquijor baya ko.”

“Bitaw?”

“Tan-awa akong mata, di ba mosiga.”

“Nagshabu tingali ka?”

“Ikaw tingali.” Gibutang ni Noli ang platito nga naay suka sa lamesa. Iya kining gibutanga’g sili.

“Mosili ba ka?”

“Ganahan ko’g halang. Bisa’g unsa pa na kahalang, sukol ko. Sud-anon man gani nako nang sili kon wa’y sud-an.”

“Ha, sili sud-anon? Sus, di ka hangan! Kasakit ana sa almuranas.” Tubag ni Noli samtang nagtan-aw ni Lilian nga nagpusa sa napulo ka sili sa iyang sawsawan.

“Wa man sad ko’y almuranas, kaluoy sa diyos. Kaw, gialmuranas ka no?”

“Asin, asin, asin! simbako ka. Oh, dia imong kape, napaitan ra tingali na nako, da. Dungagi la’g asukar.”

“Wa man mi asukara’y sa amo. Naanad na siguro ko noh, kay di man ko paitan. Among kape kay kana ganing sinangag nga mais. Ambot katilaw ba ka ana. Parisan dayon ug pandesal. Sulbad na. Usahay puto.”

“Mao ba? Wa pa lagi ko katilaw ana. May sad na, dah. Himoi kuno ko ana.”

“O ba. gamay pa ko, gitudloan kong tatay ana. sayon ra baya. sangagon ra gud hangtud maitom. Palit la’g mais nga ginaling, mga usa ka kilo. Mga numero katorse, payts na. Sunod semana na lang. Tudloi sad ko’g drowing, ha?” Tubag niya samtang napuno iyang baba sa kan-on. Paspas iyang kamot nihakop sa humba gikan sa plato padung sa iyang baba. Pinasalay iyang pikas tiil sa lingkuranan.

“Lagi, Lami ang akong humba, no?”

“Oh, yes. Nagkape ra lagi ka. Wa lagi ka nikaon. Imo ra man kong apungan... mura man ka’g akong tatay sa una.”

“Wa pa man ko gutma. Di man sad ko tigpamahawan... unya, asa na man imong tatay ron?”

“Namatay kay gihayblad. Hingaon ma’g humba.”

“Day, tinuod ka?”

“Hehehe, kuan... bitaw, napriso bitaw ako tatay. Nakapatay... kabit ni nanay. Imo nang pinting?”

Misiga ang mata ni Noli dayong duko, nagkuraw-kuraw sa iyang kape. Mibalik siya’g tan-aw ni Lilian.

“O, ako na, ako na tanan.” Gilibot og tan-aw ni Noli ang palibot.

“Atik-atik man ka, uy. Ingon ka Robert imo ngalan. Noli man lagi na’y pirma diha.”

“Bitaw... kuan bitaw ako ngalan, Noli.”

“Hehehe, atik man ka. Ah, sakpan.”

“Asa na man imong nanay?”

“Hoy, mura lagi ka’g nawong ni Kris Aquino.”

“Naunsa ka diha, ngano gung tawong niabot kang Kris Aquino?”

“Tsismoso, hehehe.” Nihungit si Lilian ug nangumbitay ang mga mumho sa iyang suwang.

“Lagpasa sad nimo’g utok, uy. Hoy, mura man ka’g wa’y buot mokaon, uy.”

“Kay bata pa bitaw ko. Tag-ana pila’y akong edad.”

“Kwarenta, aw... singkwenta?” Nipahiyom si Noli.

“Ikaw tingali, nawong nimo, ay tiguwang? Dyisesays pa ko, no.”

“Bataa pa gud diay nimo. Mao diay wala pa ka’y buot.”

“Hutdon ko ning humba, ha?” Nikatawa si Lilian nga puno’g kan-on ang baba.

“Hutda, naa pa’y daghan sa kaldero. Dugang lang niya.”Igo lang gitan-aw ni Noli si Lilian, nagtingsi.

Nilakaw si Noli padulong sa TV rack. Namili siya og disc. Nikuha siya’g usa ka CD dayo’g butang sa iyang VCD player. Taud-taud, nitukar ang kanta ni Norah Jones, Come away with me. Nibalik sa lamesa si Noli nga mura’g nag-ballet. Iyang gipasaka iyang mga kamot ug gipiko-piko ang pikas tiil. Pataas-paubos pataas paubos. Giwara-giwara niya iyang duha kamot. Pina-igwad ang sampot. Pinayam-id ang iyang nawong. Mikapa-kapa siya’g hinay.
“Hehehe... bakla man jud tingali ka, uy. Wa ka’y disco diha, mag-otso-otso ta.?”
“Shhhh...” gibutang ni Noli iyang tudlo sa baba ni Lilian. “Mana ka’g kaon?”
Nitando si Lilian ug mikatawa. Gipunit ni Noli ang kamot ni Lilian diha sa lamesa ug gidapit pagsayaw.

“Hoy, nagmantika pa akong kamot.”

Apan wa manumbaling si Noli. Nilingo-lingo si Lilian ug nikatawa og kusog. Namowa ang nawong. Gibitad ni Noli si Lilian. Mao nga napugos og nibarog si Lilian. Gibutang ni Noli ang mga bukton ni Lilian sa iyang abaga ug ang iyang mga kamot sa hawak ni Lilian. Nahilum si Lilian nga nagtutok sa nawong ni Noli nga nagpiyong-piyong nunot sa garay sa honi. nagtapot ang ilang mga lawas. Nipiyong si Lilian ug gisandig niya iyang aping sa dughan ni Noli. Nahiusa tan-awon ang ilang mga lawas kay ang naanino nilang bayhon nga naghiwid-hiwid uyon sa honi wala na’y igo gintang aron ang kahayag gikan sa bintana sa sala makabuwag nila. Wala na nila mabantayi ang tuyok sa orasan. Nahuman na lang ang laing kanta ni Norah Jones ug misunod ang lain kanta, wala’y bukto ang ilang pagsayaw-sayaw. Maayong pagkahiuyon ang duha ka lawas sa usa ka ritmo nga ilang sawhan. Hangtud nga wala lang nila alinggati nga nana sila duol sa may pultahan. Gigakos ni Noli si Lilian og hugot. Iyang gipaduol iyang nawong sa liog Lilian ug hinayhinay niyang giginhawa ang alimyon niini. Nibawos og gakos og hugot si Lilian.

“Good nayt.” Matud ni Nilo human iyang gihagkan ang liog ni Lilian.

“Gud nayt sa imong mata, buntag na, uy! tubag ni Lilian dalang panghiwi.

“Aw, o diay diay, no.”

Nibuhi si Nilo, nikatawa. Ang honi nagpadayon pa, nakigdyuwet sa mga tuktugaok sa mga manok.

“Sige na uy, babay na.” Giablihan ni Lilian ang pultahan ug misulod ang suwaw nga kahayag sa adlaw. “Babay. Kuan diay...Nol, Joy bitaw ako ngalan dili Lilian.” Nikatawa siya dayon milakaw.
Mihanap ang panagway ni Joy. Miginhawa’g lawom si Noli human sa iyang paghanduraw sa maong babaye. Nagdungaw siya sa iyang sketch pad. Niining gabhiona wa gibati og gatulogon si Noli. Ala una na lang sa kadlawon, naghukas nga nag-hay-ad siya sa iyang higdaanan. Iyang walang kamot nagbitay ngadto sa salog nga nagkupot sa sketch pad. Iyang mga mata nagtutok sa kisame nga walay pagpamilok samtang iyang tuong bukton nahiluna sa iyang agtang nagkupot sa naupos niyang sigarilyo. Ang mga katsa nga nakwadro (ang uban napintalan na ug uban wala pa) nagkatag sa iyang lawak. Mga papel nga gipalid-palid sa eletric fan, mga pintal, mga karton ug mga karsones ug t-shirt nagpasad sa salog.

Kalit siyang mitimbakuwas, ginunod ang upos sa lamesa ug gilabay sa basurahan. Iyang gipalong ang bentilador. Dali siyang nag-ilis, miatubang sa samin, minaog gikan sa iyang lawak ug migawas sa iyang giabangan nga balay nga nahimutang sa kasingkasing sa Kamagayan. Kusog ang linagubo sa iyang dughan.

Milakaw siya padulong didto sa may barbekyuhan duol sa hi-way diin sa atbang adunay bangku nga maoy kanunay lingkod-lingkoran nila Joy ug iyang mga kauban samtang magpaabot og mga kustomer. Dinhi niya unang naila-ila si Joy, adto pang niaging semana kay bag-o pa man si Joy niabot gikan sa Butuan. Iyang giabangan si Joy isip usa ka modelo alang sa iyang pagtuon kabahin sa porma sa lawas sa tawo.

Miduol si Noli sa daut nga lalake, nagkiyugpos nga nagbarug-barog duol sa poste sa may eskina. Nilingi ang lalake kaniya ug ningisi. Miamag iyang nawong samtang gibubuan sa kahayag gikan sa yellow nga suga sa poste diha sa iyang tapad.

“George, unsa’y ayo?”

Niyango ang lalake kang Noli. Nagputi og T-shit ug nag-shorts og maong.

“Mingaw man bay, ikaw diha, unsa’y kalaki?”

“Lingawa sad sa akong na-take-out atong unang gabii, bay George.”

“Aw, si Joy.”

“Lami no. Unya kumbati jud?”

“Naa si Joy, George?”

“Wala man lagi, Nol, wa man mauli sukad pa gahapon. Gitaban tingali to, Nol. Gidungog man tong naka-uyab og hapon unya gilive-in. Pili lang og lain diha, naay mas gwapa pang Joy, Nol.”
“Mao ba. Sige lang bay, naa lang ta ko’y importanteng tuyo niya. Salamat, ha.” Nagdali og uli si Noli.

Pagka-ugma sa buntag, mga alas dyes pasado, nangitom ang aybags ni Noli. Kalkag ang buhok nga nigawas sa iyang ibangan nga balay. Nagshorts og brown nga may bulsa sa kilid. Iyang nawong murag gikumot sa kahayag sa adlaw dihang nitabok siya sa atbang nga tindahan.

“Nang, naa mo’y Nescafe?”

“Pila kabuok dong?”

“Usa lang nang.”

“Kadali Nol, ha.”

Samtang naghulat si Noli sa tindira nga nagkuha sa iyang gipalit, iyang nasiplatan si Nong Berting sa iyang wala, naglingkod og banku nga nagbasa og Superbalita. Mao na lay nitabo sa iyang panan-aw, sa atubangang pahina sa pamantalaan ang hulagway sa usa ka gipanamastamasan ug nagbuy-od nga lawas. Napuno og bun-og ug samad. Di na mahitsura ang dagway. Nikusog ang hinagubhub sa iyang dughan. Nisiga ang mata ni Noli.

Lawas sa usa ka babaye.

___________________________________________
Napatik sa unang gula sa basahong BISIBIS (Marso 2005)

0 Comments:

Post a Comment

<< Home